Kültepe-Kaniş Kazısı
Kayseri’nin yaklaşık 20 kilometre kuzeydoğusunda konumlanan Kültepe (Kaniş-Karum), yaklaşık 5000 yıl öncesine uzanan köklü geçmişiyle Anadolu arkeolojisinin en stratejik merkezlerinden biri olarak kabul edilmektedir. 1948 yılından bu yana sistemli kazı çalışmalarının yürütüldüğü bu kadim yerleşim; idari merkezin bulunduğu "Yukarı Şehir" (Höyük) ve uluslararası ticaretin kalbi olan "Aşağı Şehir" (Karum) olmak üzere iki temel birimden oluşmaktadır. Erken Tunç Çağı'ndan itibaren yoğun yerleşim gören kent, Geç Tunç Çağı’nda bir terk edilme süreci yaşamış; sessizliğe bürünen bu dönem ancak Demir Çağı ile birlikte yeniden canlanmıştır.
Kültepe’yi dünya kültür mirası içerisinde ayrıcalıklı kılan temel unsur, Anadolu’nun ilk kez burada yazıyla tanışmış olmasıdır. M.Ö. 2. binyılın başında Mezopotamya ile Anadolu arasında kurulan Asur Ticaret Kolonileri sisteminin yönetim merkezi ve ana "Karum"u (ticaret merkezi) olan Kültepe, döneminin en büyük ticari üssü konumundaydı. Kazılarda gün ışığına çıkarılan ve sayıları 23.000’i aşan çivi yazılı tablet, Anadolu’nun en eski yazılı arşivlerini oluşturmaktadır. Bölgenin siyasi, hukuki ve ekonomik yapısını aydınlatarak Anadolu’da tarih çağlarını başlatan bu eşsiz koleksiyon, taşıdığı evrensel değer nedeniyle günümüzde UNESCO Dünya Belleği Kütüğü’nde yer alarak insanlık tarihinin paha biçilemez miraslarından biri olarak tescillenmiştir.
Kazı başkanlığını Ankara Üniversitesi'nden Prof. Dr. Fikri Kulakoğlu'nun yaptığı arkeolojik kazıda bölümümüz öğretim üyelerinden Dr. Öğr. Üyesi M. Tarık Öğreten 2017 yılından beri heyet üyesi olduğu kazıda şu an kazı başkan yardımcısı olarak görev yapmaktadır.
Bitlis Yöresi Tarihi Mezar Taşları Ve Mimari Yapıları Üzerindeki Bezemelerin Farklı Geleneksel El Sanatlarına Uygulanması Üzerine Bir Çalışma (2024.06 Nolu, Kültür ve Sanat Projesi)
Bitlis yöresi, kültürel mirasın temel unsurlarından olan tarihi mimari yapılar, mezar taşları ve geleneksel el sanatları açısından zengin bir birikime sahiptir. Ancak bu kültürel zenginliğin yeterince tanıtılamaması, bölgenin potansiyel gelişimini sınırlandırmaktadır. Bitlis Eren Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinatörlüğü’nün maddi desteğiyle yürütülen bu uygulamalı proje, hem tarihi mekânlara yönelik farkındalık oluşturmayı hem de özgün el sanatları üretimi aracılığıyla yerel ekonomiye katkı sağlamayı amaçlamaktadır. Bu doğrultuda, taş bezeme unsurlarının geleneksel el sanatlarıyla bütünleştirilmesi hedeflenmiş; Güroymak Kaymakamlığı Aile Destek Merkezi tarafından tasarlanan ürünlerin üretimi gerçekleştirilmiştir. Proje kapsamında, Bitlis’e özgü motiflerin hediyelik ve hatıra eşyalara aktarılmasıyla kültürel mirasın görünürlüğünün artırılması ve sürdürülebilir bir ekonomik değer oluşturulması amaçlanmıştır.
Boncuklu Tarla Kazısı
Boncuklu Tarla yerleşimi, Mardin/Dargeçit ilçesi sınırlarında, Ilısu Barajı kapağının yaklaşık 3 km güneybatısında, Dicle Nehri’nin yaklaşık 2 km batısında ve Nevala Maherk Çayı’nın güneyinde yer almaktadır. Yerleşim, Ilısu Barajı ve HES Projesi etkileşim alanında kalan kültür varlıklarının belgelenmesi ve kurtarılmasına yönelik çalışmalar kapsamında yürütülen yüzey araştırmaları sırasında tespit edilmiştir. Yerleşimde 2012, 2017-2024 yıllarında gerçekleştirilen arkeolojik kazılar ve C14 analizleri, Boncuklu Tarla’nın Geç Epipaleolitik Dönem’den Geç Çanak-Çömleksiz Neolitik Çağ B (PPNB) sonuna kadar uzanan altı farklı tabakaya sahip olduğunu ve MÖ 11.–8. binyıllar arasında kesintisiz iskan edildiğini ortaya koymuştur (Günümüzden yaklaşık 13 bin yıl önceye ait). Son dönem kazıları (2012, 2017–2024) sonucunda elde edilen buluntular, mimari kalıntılar ve radyokarbon tarihleme verileri bu kronolojik sürekliliği doğrulamaktadır.
Yerleşim yerinde şu ana değin kutsal alan/tapınak/kamu yapısı olarak değerlendirilen toplamda 9 anıtsal yapı ortaya çıkarılmıştır. Kronolojik olarak ilerleyen bu yapılarla birlikte konutlar ve bağlı işlik alanları da gün yüzüne çıkarılmıştır. Mezar ve insan kalıntısı olarak çok fazla bulgu ele geçiştir. Bunun yanı sıra arkeozooloji ve arkeobotanik çalışmalarla dönemlerin yiyecek alışkanlıkları ve üretim-tüketim verilerinde de önemli bilgiler elde edilmiştir. Bunların yanı sıra bölgenin erken yerleşim tipolojisini sunması açısından oldukça önemli bir yerleşim yeridir. Küçük buluntu gruplarındaki çeşitlilik özellikle dönemin inanç, sembolizm, yaşam tarzı ve sosyal hayatı yönünden ilginç bilgiler sunmaktadır.
Boncuklu Tarla, 2025 yılından itibaren Cumhurbaşkanı Kararlı kazı olarak nitelendirilmiş ve kazı başkanlığı Doç. Dr. Yunus Çiftçi tarafından yürütülmektedir.
Tarih Öncesi Çağlarda Bitlis İli: Obsidyen Ocakları, Yol Güzergâhları ve Konaklama Yerlerinin Belirlenmesi Yüzey Araştırması
Tarih Öncesi Çağlarda Bitlis İli: Obsidyen Ocakları, Yol Güzergâhları ve Konaklama Yerlerinin Belirlenmesi” adlı yüzey araştırma projesinin amacı Bitlis ili sınırları içinde doğal olarak bulunan obsidyen kaynakları tespit etmek ve bu kaynakların en erken insan kullanımdan itibaren kronolojisini belirlemektir. Bu doğrultuda 2025 yılında projenin ilk etabı Nemrut Dağı odaklı olarak yapılmıştır. Yaklaşık olarak 43 atölye, 3 kaynak ve 6 mağara tespit edilmiştir. 2025 yılı çalışmalarında Üst Paleolitik, Neolitik, Kalkolitik ve Tunç Çağlarına ait izler tespit edilmiştir. Çok sayıda el baltası, kesici, delici, ezici alet ve yongalar elde edilmiştir. Çalışmalarda daha erken dönemlere (Orta Paleolitik) ait izler olmasına karşın henüz netleşmemiştir. Gerekli analiz çalışmalarından sonra kesinleşecektir. Bu veriler Bitlis ili coğrafyasının erken dönemlerde bir ticaret merkezi olduğunu göstermesi açısından önem arz etmektedir.
Bitlis Kalesi Kazısı
Ahlat Selçuklu Meydan Mezarlığı ve Eski Ahlat Şehri Kazısı
Enez Kazısı